Hook:
Trong vòng 3 giờ, ba kho mã nguồn của Bitchat — dự án nhắn tin phi tập trung của Jack Dorsey — đã biến mất khỏi GitHub. Lệnh từ chính phủ Ấn Độ, viện dẫn Đạo luật Công nghệ Thông tin, cáo buộc ứng dụng này được sử dụng để vượt qua lệnh tắt Internet trong các cuộc biểu tình nông dân. Không có thông báo, không có kháng nghị. Chỉ có một dòng log trên trang transparency của GitHub: “Removed due to a request from the Government of India.”
Context:
Khi đầu tư, tôi hỏi: “Dự án này thực sự phi tập trung ở đâu?” chứ không phải “Nó có hype không?”. Bitchat là một trong những nỗ lực của Jack Dorsey nhằm tạo ra giao thức nhắn tin phi tập trung, nằm ngoài tầm kiểm soát của các tập đoàn lớn. Hai năm trước, khi tôi 28 tuổi và đầu tư vào Art Blocks, tôi đã học được bài học đắt giá về việc lý tưởng hóa một câu chuyện. Lần này, câu chuyện của Bitchat gắn liền với khát vọng tự do ngôn luận — nhưng cơ sở hạ tầng của nó lại phụ thuộc hoàn toàn vào GitHub, một nền tảng tập trung do Microsoft sở hữu. Sự kiện này là lời nhắc nhở rằng phi tập trung không chỉ là công nghệ, mà còn là toàn bộ chuỗi phụ thuộc.
Core:
Phân tích kỹ thuật của tôi bắt đầu từ một câu hỏi đơn giản: Tại sao chính phủ Ấn Độ lại nhắm vào mã nguồn, thay vì ứng dụng trên App Store? Câu trả lời nằm ở bản chất của Bitchat. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi với nhiều giao thức DeFi, một ứng dụng nhắn tin phi tập trung thường cho phép người dùng tự host máy chủ hoặc sử dụng mạng P2P. Nếu mã nguồn bị gỡ, việc phân phối sẽ gặp khó khăn, nhưng những người đã clone repo vẫn có thể chạy nó. Tuy nhiên, GitHub là điểm nghẽn cho việc thu hút đóng góp mới và xây dựng cộng đồng. Đây là một “viên ngọc thô” của sự phụ thuộc tập trung: ngay cả những dự án chống kiểm duyệt nhất cũng cần một nơi để lưu trữ mã nguồn.
Hãy nhìn vào dữ liệu: trong 7 ngày qua, không có giao thức nào mất 40% LP, nhưng Bitchat đã mất đi toàn bộ khả năng hiển thị trên nền tảng phát triển lớn nhất thế giới. Từ góc độ tâm lý thị trường, đây là một tín hiệu FUD mạnh: nếu chính phủ có thể yêu cầu GitHub gỡ mã, thì bất kỳ dự án phi tập trung nào cũng có thể bị tấn công thông qua các hạ tầng vật lý. Tôi nhớ lại DeFi Summer năm 2020, khi tôi mất 6 tuần xây dựng mô hình dòng vốn cho Uniswap V2, và nhận ra rằng chất lượng của một giao thức không chỉ nằm ở smart contract mà còn ở khả năng tồn tại trước các cuộc tấn công hành chính.
Contrarian:
Nhưng đây không phải lúc để bi quan. Khi tôi nghiên cứu Giveth năm 2017, tôi tin rằng những câu chuyện có tác động xã hội mới là chất xúc tác bền vững. Sự kiện này có thể là chất xúc tác để Bitchat chuyển sang các nền tảng code hosting thực sự phi tập trung như Radicle hoặc Arweave. Jack Dorsey có đủ nguồn lực và uy tín để dẫn dắt quá trình này. Ngay cả khi Ấn Độ mất đi, thế giới sẽ chú ý. Hãy nhìn vào lịch sử: GitHub từng từ chối gỡ mã nguồn của các dự án gây tranh cãi, nhưng áp lực từ các chính phủ lớn đang thay đổi điều đó. Sự kiện này phơi bày một điểm mù: cộng đồng crypto vẫn quá phụ thuộc vào hạ tầng Web2. Nếu chúng ta thực sự muốn phi tập trung, chúng ta cần xây dựng GitHub phi tập trung, không chỉ là ứng dụng phi tập trung.
Takeaway:
Vậy, viên ngọc thô ở đâu? Nó không nằm trong câu chuyện chống kiểm duyệt của Bitchat, mà nằm ở nhu cầu cấp thiết về cơ sở hạ tầng phát triển phi tập trung. Khi đầu tư, tôi hỏi: “Dự án này có thể sống sót nếu GitHub bị chặn không?” chứ không phải “Token có tăng 10x không?”. Trong thị trường giảm hiện tại, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Hãy để ý đến các dự án như Radicle, Đó mới là những viên ngọc thô thực sự.
