Ngày Canaan công bố kế hoạch bán tài sản mã hóa để mua lại 30 triệu USD cổ phiếu, nhiều nhà đầu tư trên Discord của tôi lập tức hỏi: “Đây có phải là đỉnh không?”
Tôi đọc lại dòng tin, rồi mở bảng cân đối kế toán của công ty như mở một hợp đồng thông minh. Trên thị trường tăng, tiếng trống của tin tốt thường át đi tiếng lách cách của bàn phím nhập lệnh thông minh. Nhưng với tôi, động thái này không đơn giản là “bán một loại tài sản”.
Bối cảnh đang kỳ lạ. MicroStrategy vay nợ để mua Bitcoin. Marathon và Riot giữ chặt lượng coin khai thác được. Giữa làn sóng đó, Canaan – một trong ba nhà sản xuất máy đào ASIC hàng đầu cùng Bitmain và MicroBT – lại chọn hướng ngược lại. Canaan niêm yết trên NASDAQ với mã CAN. Họ sở hữu một lượng Bitcoin đáng kể, chủ yếu đến từ việc khách hàng thanh toán bằng BTC khi mua máy Avalon.
Quyết định mới nhất của hội đồng quản trị không phải là nâng cấp công nghệ hay ra mắt sản phẩm. Đó là một nghiệp vụ tài chính thuần túy: bán tài sản mã hóa, dùng tiền mặt mua lại cổ phiếu của chính công ty. Với cổ đông nắm giữ CAN, điều này có nghĩa là số cổ phiếu lưu hành giảm, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu tăng lên. Với thị trường Bitcoin, 30 triệu USD chỉ là một giọt nước trong đại dương thanh khoản hàng chục tỷ USD mỗi ngày.
Khi tất cả đang chạy về phía ánh sáng, người thắng cuộc là người đứng yên đo lường gió. Tôi nghĩ Canaan đang đo gió theo cách riêng của họ.
Đây là một thông điệp định giá. Ban lãnh đạo Canaan đang nói với thị trường rằng cổ phiếu CAN hấp dẫn hơn Bitcoin ở mức giá hiện tại. Nếu họ chỉ đơn thuần cần tiền mặt, họ có thể phát hành trái phiếu hoặc bán cổ phiếu. Việc dùng Bitcoin – một tài sản có tính biến động cao – để đặt cược vào chính cổ phiếu của mình cho thấy họ đang tìm kiếm sự ổn định trong cấu trúc vốn.
Trong giai đoạn Bitcoin ETF được phê duyệt, tôi từng làm việc với các quỹ tổ chức. Họ không hỏi “giá BTC sẽ đi đâu?”, họ hỏi “công ty này có dòng tiền đủ để trả chi phí vốn không?”. Động thái của Canaan giống như một câu trả lời: chúng tôi không muốn bị biến động giá trị tài sản chi phối. Một bảng cân đối kế toán giống một hợp đồng thông minh – không nằm ở dòng chữ, mà nằm ở điều kiện dòng tiền.
Về mặt kế toán, trước khi FASB áp dụng phương pháp giá trị hợp lý, Bitcoin được ghi nhận như một tài sản vô hình. Giá tăng không phản ánh vào báo cáo lãi lỗ. Bán đi là cách duy nhất để “chốt lời” trên báo cáo tài chính. Điều này có thể thúc đẩy ban điều hành ưu tiên tính thanh khoản hơn là niềm tin dài hạn vào Bitcoin.
Câu hỏi kỹ thuật tôi đặt ra: 30 triệu USD đến từ đâu? Nếu Canaan bán toàn bộ kho Bitcoin đang nắm giữ, tín hiệu sẽ rất mạnh. Nếu họ chỉ bán một phần, đó là hành động tái cân bằng danh mục. Tôi không có số liệu về lượng BTC mà Canaan đang giữ, nhưng với một công ty có quy mô huy động vốn hàng trăm triệu USD, khả năng cao họ có đủ tài sản để thực hiện chương trình mà không cần phát hành thêm cổ phiếu.
Một điểm mù: 30 triệu USD này có thể bị trích từ ngân sách dành cho nghiên cứu và phát triển. Cuộc đua ASIC đang ngày càng khốc liệt. Bitmain đẩy mạnh chip thế hệ mới, MicroBT giữ thị phần bằng dòng WhatsMiner. Nếu Canaan dồn tiền vào mua lại cổ phiếu mà không giữ đủ nguồn lực cho thế hệ Avalon tiếp theo, họ có thể thắng trong quý nhưng thua trong chu kỳ.
So sánh với MicroStrategy: MSTR dùng nợ để mua BTC, tạo ra một loại tài sản phái sinh của Bitcoin; Canaan dùng BTC để mua cổ phiếu của một công ty phần cứng. Cả hai đều là hành vi phân bổ vốn, nhưng một bên đặt cược vào sự tăng giá của ngoại tệ, một bên đặt cược vào năng lực tự tạo giá trị. Tôi nghiêng về cách nhìn thứ hai, bởi vì nó bền vững hơn khi thị trường đảo chiều.
Tác động đến Bitcoin: 30 triệu USD không đáng kể. Nhưng về mặt tâm lý, nếu nhiều công ty cùng bán, thị trường sẽ phải định giá lại những “tay chơi Bitcoin” trên bảng cân đối. Có một ranh giới mỏng giữa “kho bạc Bitcoin” và “thùng thuốc nổ” khi giá biến động.
Điều phản trực giác: hành động này có thể là tín hiệu tăng giá, không phải giảm. Khi một công ty bán Bitcoin để giữ cho cổ phiếu của mình sống khỏe, họ đang giảm rủi ro phá sản. Một công ty có cổ phiếu ổn định sẽ tiếp tục sản xuất máy đào, tiếp tục tạo ra nhu cầu mua Bitcoin từ thợ mỏ. Ngược lại, nếu Canaan cố chấp giữ Bitcoin trong một thị trường giá xuống, họ có thể bị buộc phải bán với giá thấp hơn trong lúc khủng hoảng thanh khoản.
Nhìn từ góc độ sinh tồn, bán bớt tài sản biến động để củng cố bảng cân đối là một chiến lược thông minh. Tôi đã từ chối lời mời cố vấn từ một dự án ICO năm 2017 vì tôi thấy mô hình dòng tiền của họ là Ponzi. Canaan không Ponzi. Họ đang chứng minh rằng họ hiểu dòng tiền của chính mình. Không phải ai rời khỏi vùng bão cũng là người không tin vào đại dương.
Trong một thị trường tăng, dễ dàng bị cuốn theo câu chuyện “không ai bán Bitcoin”. Nhưng những công ty trưởng thành không bao giờ coi tài sản mã hóa là thần tượng. Họ coi đó là đạn dược. Khi Canaan đưa ra quyết định bán để mua lại cổ phiếu, họ đang gửi một thông điệp khác với MicroStrategy: “Giá trị của chúng tôi đến từ hoạt động kinh doanh, không phải từ kho coin giữ hộ.”
Câu hỏi còn lại dành cho bạn: khi người bán xẻng bắt đầu mua lại chính công ty của mình, liệu bạn đã đọc kỹ dòng tiền của những project bạn đang giữ, hay chỉ đang nghe theo tiếng trống?
