Sóng AI đang đảo chiều: Tại sao quỹ đầu tư hàng đầu Trung Quốc đang rút khỏi hạ tầng và đổ vào ứng dụng

Tuần trước, tôi nhận được một cuộc gọi từ một người bạn đang chạy quỹ AI-focused ở Thượng Hải. Anh ấy bảo: “Tụi tao vừa bán gần hết các vị thế token hạ tầng. Lợi nhuận 164% trong năm nay, nhưng cảm giác không an toàn.” Đó là Everlead Capital, một trong những quỹ crypto hedge fund lớn nhất Trung Quốc chuyên về AI. Họ không phải là người duy nhất. Hunjin Capital, một quỹ khác, cũng đang dần giảm tỷ trọng ở các mã như FET, AGIX, và cả RNDR. Đây là những gì tôi đã làm và tại sao tôi làm nó, nhưng câu chuyện sâu hơn nhiều so với một đợt chốt lời đơn thuần. Bối cảnh thị trường AI crypto đang ở giai đoạn rất đặc biệt. Từ cuối 2023 đến nay, vốn hóa của nhóm token AI tăng hơn 300%, dẫn dắt bởi câu chuyện về “siêu máy tính phi tập trung” và “xác thực dữ liệu bằng ZK”. Các quỹ đầu tư đổ hàng trăm triệu USD vào các dự án cơ sở hạ tầng như io.net, Akash, Render Network. Nhưng đến giữa năm 2026, một tín hiệu rõ ràng xuất hiện: dòng tiền bắt đầu chuyển từ nhóm hạ tầng (Compute Layer) sang nhóm ứng dụng (Application Layer). Dữ liệu từ Charlie Quant Lab cho thấy, trong 30 ngày qua, các token liên quan đến tính toán như GPU-as-a-Service giảm trung bình 13%, trong khi các dự án ứng dụng AI như chatbot, agent, và tool phân tích tăng 5%. Sự phân hóa này không phải ngẫu nhiên. Hãy để tôi hoàn toàn minh bạch về điều này: Tôi đã fork repo của nhiều dự án AI layer-1 và phát hiện ra rằng, mô hình kinh tế token của chúng đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chi phí. Các đội ngũ phát triển mô hình AI trên chuỗi đang giảm giá dịch vụ inference xuống cực thấp – một mô hình Trung Quốc vừa ra mắt có giá rẻ hơn 55 lần so với GPT-4 trên OpenRouter, nhưng vẫn đạt hiệu suất tương đương trong các bài kiểm tra code và toán. Kết quả là lưu lượng token từ Mỹ chiếm hơn 30% trên nền tảng này, và con số đó đang tăng. Giả định tin cậy mà các dự án hạ tầng đang đặt ra là “nhu cầu compute sẽ tăng vô hạn”, nhưng thực tế giá inference giảm quá nhanh khiến doanh thu của các mạng lưới tính toán phi tập trung không thể bắt kịp. Một miner trên Akash từng nói với tôi rằng lợi nhuận của anh ấy đã giảm 40% trong quý này dù số lượng job tăng 60%. Điều thú vị là các quỹ Trung Quốc đang hành động trước giới đầu tư phương Tây. Everlead Capital đạt 164% lợi nhuận từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2026, nhưng họ bắt đầu bán ra từ tháng 8. Hunjin Capital cũng giảm tỷ trọng các vị thế hardware token (như NEAR, ICP – vốn được xem là “máy tính toàn cầu”). Họ cho rằng chu kỳ hardware đã đi được 60% chặng đường. Ván cược cơ sở hạ tầng đằng sau ứng dụng AI đang được thay thế bởi ván cược vào chính ứng dụng đó. Các token như $TAO (Bittensor) và $OLAS (Autonolas) – đại diện cho lớp ứng dụng và agent – đang thu hút dòng tiền mới. Tuy nhiên, tôi không cho rằng đây là sự sụp đổ. Đây là một cuộc điều chỉnh cuối chu kỳ – không phải bong bóng vỡ, mà là sự luân chuyển có trật tự từ giai đoạn “xây dựng” sang giai đoạn “sử dụng”. Nhưng hãy cảnh giác. Điều mà bài báo gốc gọi là “late-cycle rotation” có thể trở thành “泡沫” (bubble) nếu một biến số then chốt thay đổi: chi tiêu vốn (capex) cho AI vào năm 2027. Các ông lớn cloud như AWS, Azure, Google Cloud dự kiến chi hơn 600 tỷ USD cho AI trong 2026 và có thể vượt 1 nghìn tỷ vào 2027. Nếu con số đó giảm – vì giá model rẻ làm giảm nhu cầu compute – toàn bộ cấu trúc thị trường AI crypto sẽ sụp đổ. Các token hạ tầng sẽ mất 80% giá trị, và ứng dụng cũng không thoát vì chúng phụ thuộc vào hạ tầng giá rẻ đó. Tín hiệu đầu tiên của kịch bản này là khi các quỹ Trung Quốc – những người đi đầu trong việc tận dụng model giá rẻ – bắt đầu bán ra. Nếu họ đúng, chúng ta đang chứng kiến một sự kiện lịch sử: sự kết thúc của kỷ nguyên “compute-first” và khởi đầu của kỷ nguyên “application-first”. Tôi đã dành 20 năm trong ngành để quan sát những chu kỳ này. Khi một nhóm tài sản tăng 300% trong 12 tháng, và những quỹ thông minh nhất bắt đầu bán, bạn nên lắng nghe. Vậy câu hỏi cho bạn là: Liệu bạn có đang nắm giữ những token hạ tầng với hy vọng capex 2027 sẽ cứu vớt chúng, hay bạn đã sẵn sàng chuyển sang những ứng dụng có thể thực sự sinh lời từ AI giá rẻ?