Trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa đang tích lũy đi ngang, một thông tin bất ngờ xuất hiện từ khu vực Vịnh Ba Tư: Iran và Oman được cho là sắp đạt được thỏa thuận quản lý vận tải biển qua eo biển Hormuz, và tiền mã hóa (crypto) có thể được đưa vào danh sách các phương thức thanh toán phí qua kênh. Dù mới chỉ dừng ở mức tin đồn, nhưng nếu thỏa thuận này thành hiện thực, đây sẽ là lần đầu tiên một điểm nghẽn địa chính trị chiến lược toàn cầu chấp nhận thanh toán bằng tài sản kỹ thuật số. Bài viết sau đây sẽ phân tích toàn diện 9 khía cạnh của sự kiện, từ kỹ thuật, token, thị trường, hệ sinh thái, quy định, quản trị, rủi ro, tường thuật cho đến chuỗi lan truyền trong ngành.
- Phân tích kỹ thuật
Về mặt kỹ thuật, thông tin hiện tại chỉ dừng lại ở một cụm từ mơ hồ: “crypto tolls on the table” – tức là tiền mã hóa đang nằm trên bàn đàm phán. Không có chi tiết nào về blockchain, giao thức, loại token, hay kiến trúc thanh toán được tiết lộ. Điều này đồng nghĩa với việc mọi đánh giá kỹ thuật đều phải dựa trên suy đoán và các kịch bản có thể xảy ra.
Có ba hướng triển khai khả dĩ. Hướng thứ nhất là sử dụng các loại stablecoin phổ biến như USDT hoặc USDC trên các blockchain công khai như Ethereum, Tron, hay Binance Smart Chain. Ưu điểm của hướng này là tốc độ thanh toán nhanh, chi phí thấp, và khả năng tiếp cận dễ dàng. Tuy nhiên, Iran đang chịu lệnh trừng phạt toàn diện từ OFAC (Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài) của Mỹ. Các nhà phát hành stablecoin như Tether và Circle về mặt pháp lý buộc phải tuân thủ các quy định trừng phạt này. Điều đó có nghĩa là họ gần như chắc chắn sẽ từ chối xử lý các giao dịch liên quan đến Iran. Hơn nữa, blockchain công khai có đặc tính minh bạch tuyệt đối: mọi giao dịch đều có thể bị theo dõi bởi bất kỳ ai. Đối với một quốc gia đang bị trừng phạt như Iran, sự minh bạch này trở thành một rủi ro an ninh nghiêm trọng, vì các đối thủ hoặc cơ quan tình báo có thể dễ dàng truy vết dòng tiền.
Hướng thứ hai là xây dựng một hệ thống thanh toán riêng dựa trên tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC). Iran đã có thí điểm “Rial kỹ thuật số” từ năm 2023 theo công bố chính thức của Ngân hàng trung ương Iran. Nếu hai nước sử dụng CBDC của mình kết nối với nhau qua một liên minh blockchain riêng hoặc một hệ thống thanh toán song phương, họ có thể vận hành hoàn toàn nằm ngoài hệ thống thanh toán USD của Mỹ. Đây là một hướng đi đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy thách thức về kỹ thuật. Việc xây dựng một hạ tầng thanh toán mới, đảm bảo khả năng tương tác giữa hệ thống CBDC của hai quốc gia, cùng với các vấn đề bảo mật, xác thực, và xử lý lỗi là một bài toán vô cùng phức tạp. Chưa kể đến việc hai nước cần phải thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, giao thức truyền thông, và cơ chế thanh toán bù trừ.
Hướng thứ ba là sử dụng các loại tiền mã hóa riêng tư như Monero hoặc kết hợp các dịch vụ trộn coin (mixer). Về mặt lý thuyết, hướng này có thể giúp che giấu danh tính người gửi và người nhận. Tuy nhiên, việc một chính phủ có chủ quyền sử dụng các công cụ tài chính riêng tư sẽ gây ra phản ứng cực kỳ tiêu cực từ cộng đồng quốc tế, làm gia tăng nguy cơ bị các biện pháp trừng phạt bổ sung. Vì vậy, khả năng Iran hoặc Oman lựa chọn hướng này là cực kỳ thấp.
Từ góc độ mật mã học, vấn đề cốt lõi không nằm ở công nghệ blockchain mà nằm ở mâu thuẫn cấu trúc. Một mặt, blockchain công khai mang lại sự minh bạch, không thể kiểm duyệt, nhưng mặt khác, chính sự minh bạch đó lại xung đột trực tiếp với nhu cầu bảo mật thông tin của một quốc gia đang chịu lệnh trừng phạt. Nếu chọn giải pháp blockchain riêng (private blockchain) hoặc liên minh (consortium blockchain), chi phí xây dựng và vận hành sẽ rất cao, và rủi ro tập trung hóa cũng tăng lên. Giả định tin cậy mà các bên đặt ra ở đây không liên quan đến chữ ký số hay thuật toán đồng thuận, mà liên quan đến lòng tin chính trị giữa hai quốc gia – một yếu tố hoàn toàn nằm ngoài phạm vi kỹ thuật thuần túy.
- Kinh tế token
Mặc dù thỏa thuận không nhắc đến bất kỳ loại token cụ thể nào, nhưng nếu mô hình thu phí bằng tiền mã hóa được áp dụng, quy mô nhu cầu thanh toán hàng năm là rất lớn. Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, mỗi ngày có khoảng 150 đến 200 tàu thuyền các loại đi qua, bao gồm tàu chở dầu, tàu LNG, và tàu chở hàng hóa. Theo số liệu công bố, khoảng 21 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua eo biển này mỗi ngày, chiếm khoảng 21% tổng tiêu thụ dầu toàn cầu. Nếu mỗi tàu phải trả một khoản phí từ 50.000 USD đến 500.000 USD, tổng số tiền phí thu được mỗi ngày có thể dao động từ 7,5 triệu USD đến 100 triệu USD. Quy đổi ra năm, con số này tương đương từ 27 tỷ USD đến 365 tỷ USD – một thị trường thanh toán khổng lồ.
Tuy nhiên, tác động thực tế đến thị trường tiền mã hóa phụ thuộc rất lớn vào cách mà các bên sử dụng tài sản số. Nếu họ chỉ dùng stablecoin như một phương tiện thanh toán trung gian, sau đó lập tức quy đổi thành tiền pháp định của quốc gia, thì áp lực mua/bán trên thị trường gần như bằng không. Giá token sẽ không bị ảnh hưởng đáng kể. Ngược lại, nếu hai nước yêu cầu các tàu thuyền phải ký quỹ (collateral) bằng token hoặc nếu họ tạo ra một quỹ dự trữ thanh khoản trên chuỗi, thì sẽ có một lượng lớn stablecoin hoặc token bị khóa lại trong hệ thống, làm giảm nguồn cung lưu thông và có thể đẩy giá tăng nhẹ.
Về lựa chọn token, USDT và USDC gần như chắc chắn bị loại vì rủi ro tuân thủ. Các stablecoin không neo theo USD, ví dụ như các loại stablecoin neo theo đồng dirham UAE hoặc một rổ tiền tệ, có thể được ưu tiên. Nhưng hiện tại, tính thanh khoản của các loại stablecoin khu vực này trên thị trường toàn cầu vẫn còn rất hạn chế. Một kịch bản đáng chú ý là Iran phát hành digital Rial và kết nối với một đồng CBDC tương ứng của Oman trong một khuôn khổ thanh toán song phương. Điều này có thể thúc đẩy quá trình quốc tế hóa của digital Rial, một mục tiêu mà Iran đã theo đuổi trong nhiều năm. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tất cả những con số và kịch bản trên chỉ là suy đoán, vì bài báo gốc không cung cấp bất kỳ dữ liệu định lượng nào về mức phí hay loại tiền mã hóa được sử dụng.
- Phân tích thị trường
Trên thị trường tiền mã hóa hiện tại, sự kiện này về bản chất là một tin tốt lành cho câu chuyện áp dụng tiền mã hóa ở cấp độ quốc gia, nhưng mức độ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả là rất thấp. Lý do đơn giản: thỏa thuận mới chỉ dừng ở giai đoạn tin đồn, chưa được xác nhận bởi bất kỳ tuyên bố chính thức nào từ Tehran hoặc Muscat. Trong bối cảnh thị trường đang tập trung vào các yếu tố vĩ mô như chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), dòng vốn vào các quỹ ETF Bitcoin giao ngay, và chu kỳ halving Bitcoin, một mẩu tin từ khu vực Trung Đông khó có thể tạo ra biến động đáng kể.
Theo đánh giá của các nhà phân tích, mức độ ảnh hưởng đối với giá Bitcoin có thể dưới 1%. Không có một loại token cụ thể nào được hưởng lợi trực tiếp, vì sự kiện này không gắn với một dự án hay một đồng coin nào. Tuy nhiên, về mặt tâm lý thị trường, nếu thông tin được xác nhận là một đề xuất chính thức và đang trong quá trình đàm phán tiến triển, nó có thể kích hoạt một đợt phục hồi ngắn hạn cho các chủ đề “quốc gia áp dụng tiền mã hóa”. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Iran không phải là một nền kinh tế lớn như Nhật Bản hay Anh, và thị trường đã trở nên khá mệt mỏi với những câu chuyện tương tự sau sự kiện El Salvador công nhận Bitcoin là tiền tệ hợp pháp vào năm 2021.
Điều đáng chú ý hơn là kênh truyền dẫn gián tiếp. Eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô tiêu thụ toàn cầu. Bất kỳ thay đổi nào trong quản lý vận tải tại khu vực này đều có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng của thị trường dầu mỏ, từ đó tác động đến giá dầu. Giá dầu tăng sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương trên thế giới phải duy trì lãi suất cao hơn lâu hơn. Lãi suất cao là một yếu tố bất lợi đối với các tài sản rủi ro như Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác. Vì vậy, tác động thực sự của sự kiện này có thể đến từ kênh vĩ mô truyền thống, chứ không phải từ câu chuyện áp dụng tiền mã hóa.
- Phân tích hệ sinh thái
Trong hệ sinh thái tiền mã hóa, sự kiện này nằm ở lớp hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, giữa thượng nguồn là địa chính trị và năng lượng, hạ nguồn là câu chuyện áp dụng của toàn ngành. Sơ đồ lan truyền có thể mô tả như sau: thượng nguồn là thị trường dầu mỏ toàn cầu, các chính sách trừng phạt của Mỹ, và cục diện địa chính trị Trung Đông. Sự kiện trung tâm là thỏa thuận thu phí bằng tiền mã hóa. Hạ nguồn là làn sóng quan tâm của giới đầu tư, các cơ quan quản lý, và các công ty cung cấp dịch vụ thanh toán.
Nếu thỏa thuận này thành hiện thực, nó có thể tạo ra một “khu vực thanh toán số hóa” mới ở khu vực Vịnh, mở đường cho các quốc gia khác trong khu vực như UAE, Qatar, hoặc Ả Rập Saudi tìm hiểu và áp dụng các mô hình tương tự. Nhưng ở thời điểm hiện tại, vị thế sinh thái của sự kiện này vô cùng mong manh vì thiếu thông tin chi tiết. Không có sách trắng, không có mã nguồn, không có đội ngũ kỹ thuật được công bố.
Đối với các nhà phát hành stablecoin, sự kiện này là một con dao hai lưỡi. Nếu họ tham gia, họ có thể đối mặt với rủi ro pháp lý từ phía Mỹ vì cung cấp dịch vụ cho một thực thể bị trừng phạt. Nếu họ không tham gia, họ có thể bỏ lỡ một thị trường thanh toán tiềm năng trị giá hàng chục tỷ USD mỗi năm. Đối với các công ty cung cấp hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, sự kiện này mở ra một thị trường ngách mới, nhưng họ cũng cần phải vô cùng thận trọng với các quy định trừng phạt thứ cấp của Mỹ. Ngay cả các dự án phi tập trung như DePIN (mạng lưới hạ tầng vật lý phi tập trung) cũng có thể thấy những ứng dụng mới nếu yêu cầu truyền dữ liệu hàng hải và quản lý danh tính tàu thuyền trở nên cần thiết, nhưng tất cả mới chỉ là suy đoán.
- Phân tích tuân thủ quy định
Đây là khía cạnh có giá trị phân tích nhất và cũng là rủi ro lớn nhất của toàn bộ sự kiện. Bất kỳ thỏa thuận nào chính thức đưa tiền mã hóa vào quy trình thanh toán phí qua eo biển Hormuz giữa Iran và Oman đều sẽ trực tiếp thách thức hệ thống trừng phạt tài chính do Mỹ đứng đầu. Theo luật pháp Mỹ, OFAC có thẩm quyền áp dụng trừng phạt thứ cấp đối với bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài nào tham gia vào các giao dịch lớn với Iran. Oman, dù là một quốc gia có chủ quyền, lại là đồng minh lâu năm của Mỹ trong khu vực, có quan hệ an ninh chặt chẽ và đã ký kết các thỏa thuận hợp tác quân sự với Washington. Nếu Oman chính thức đưa tiền mã hóa vào thỏa thuận với Iran, Mỹ gần như chắc chắn sẽ phản ứng mạnh mẽ, có thể thông qua các biện pháp ngoại giao, kinh tế, hoặc thậm chí là đe dọa trừng phạt.
Về khía cạnh pháp lý thuần túy, hệ thống thanh toán này khó có thể bị xem là một loại chứng khoán theo bài kiểm tra Howey, bởi vì đây là một cơ chế thanh toán dịch vụ, không phải là một hợp đồng đầu tư. Người trả phí không kỳ vọng lợi nhuận từ nỗ lực của người khác. Vấn đề pháp lý quan trọng hơn là việc cấp phép hoạt động kinh doanh dịch vụ tiền tệ (Money Services Business – MSB) tại mỗi quốc gia. Liệu ngân hàng trung ương Iran và Oman có đủ thẩm quyền để vận hành một hệ thống thanh toán số không? Họ có cần phải xin giấy phép đặc biệt nào không? Và các quy định về chống rửa tiền (AML) và xác minh danh tính (KYC) sẽ được áp dụng như thế nào trong một môi trường mà một bên là quốc gia bị trừng phạt?
Câu chuyện truyền thông xung quanh sự kiện này cũng rất phức tạp. Một mặt, nó cho thấy tiền mã hóa có tính ứng dụng thực tế trong thương mại quốc tế và có thể giúp các quốc gia giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính truyền thống. Mặt khác, các nhà lập pháp chống tiền mã hóa tại Mỹ, đặc biệt là Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và những người theo chủ trương thắt chặt quản lý, chắc chắn sẽ dùng sự kiện này như một minh chứng cho luận điểm rằng tiền mã hóa là công cụ để trốn tránh trừng phạt và rửa tiền. Họ có thể viện dẫn sự kiện này để thúc đẩy thông qua các dự luật như Đạo luật chống rửa tiền bằng tài sản kỹ thuật số, vốn đang bị đình trệ tại Quốc hội Mỹ. Điều này có thể dẫn đến chi phí tuân thủ tăng vọt cho các công ty tiền mã hóa hợp pháp trên toàn thế giới.
- Đội ngũ và quản trị
Vì đây là thỏa thuận giữa hai chính phủ có chủ quyền, chúng ta không thể phân tích theo cách thông thường dành cho một dự án blockchain với đội ngũ phát triển và cố vấn. Thay vào đó, cần đánh giá năng lực quản trị của hai nhà nước và khả năng thực thi của họ. Iran là một nước cộng hòa Hồi giáo với cơ chế quyền lực tập trung; mọi quyết định lớn đều phải có sự chấp thuận của Lãnh tụ tối cao. Oman là một quốc gia quân chủ chuyên chế nhưng có truyền thống ngoại giao cân bằng, thường đóng vai trò trung gian hòa giải trong các xung đột khu vực. Cả hai nước đều có cơ chế ra quyết định ngắn, do đó việc đạt được một thỏa thuận nguyên tắc ở cấp cao nhất có thể diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, các chi tiết kỹ thuật cụ thể của hệ thống thanh toán lại cần có sự tham gia của các chuyên gia và các bộ, ngành liên quan, và có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm để hoàn thiện.
Về năng lực thực thi, Ngân hàng trung ương Iran đã có kinh nghiệm triển khai thí điểm CBDC và vận hành một hệ thống thanh toán bán lẻ điện tử nội địa. Ngân hàng trung ương Oman cũng đã thành lập một ủy ban chuyên trách về tài sản kỹ thuật số vào năm 2024, theo công bố trên trang web chính thức của ngân hàng này. Điều này cho thấy cả hai phía đều có nền tảng nhất định về công nghệ tài chính. Tuy nhiên, sự hợp tác giữa hai bên vẫn còn bỏ ngỏ: Ai sẽ là đơn vị vận hành hệ thống? Đó có thể là một liên minh giữa ngân hàng trung ương hai nước và một số ngân hàng thương mại được chỉ định. Vai trò của khu vực tư nhân hiện hoàn toàn không rõ ràng, và khả năng xuất hiện một bên thứ ba trung gian – ví dụ như một công ty fintech có trụ sở tại Dubai hoặc Abu Dhabi – cũng không thể loại trừ.
Điểm đáng chú ý là Iran và Oman có tiền lệ hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng và vận tải, chẳng hạn như các cuộc đàm phán về phát triển chung mỏ khí đốt Hengam vào năm 2023. Tuy nhiên, khi nhìn vào các dự án hợp tác giữa Iran và các quốc gia bị trừng phạt khác, ví dụ như hành lang vận tải Bắc-Nam giữa Iran và Nga, ta có thể thấy rằng các vấn đề về hiệu quả và tiến độ thường xuyên phát sinh do áp lực từ các lệnh trừng phạt và khó khăn trong thanh toán quốc tế. Vì vậy, ngay cả khi thỏa thuận về tiền mã hóa được ký kết, việc thực thi trên thực tế có thể diễn ra chậm chạp và gặp nhiều trở ngại.
- Phân tích rủi ro
Ma trận rủi ro của sự kiện này cho thấy rủi ro lớn nhất nằm ở khía cạnh chính trị. Mỹ có thể gây sức ép ngoại giao mạnh mẽ lên Oman để phá vỡ thỏa thuận hoặc buộc Muscat phải loại bỏ điều khoản liên quan đến tiền mã hóa. Oman, với vị thế là một đồng minh của Mỹ nhưng cũng là nước láng giềng của Iran, đang đứng giữa một thế kẹp khó xử. Khả năng Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các thực thể Oman tham gia vào hệ thống thanh toán này là hoàn toàn có thể xảy ra.
Rủi ro thứ hai là rủi ro pháp lý và danh tiếng cho toàn ngành công nghiệp tiền mã hóa. Nếu sự kiện này bị truyền thông phương Tây khai thác theo hướng tiêu cực, mô tả tiền mã hóa như một công cụ để các quốc gia bị trừng phạt lách luật, nó có thể gây ra thiệt hại lâu dài cho nỗ lực vận động hành lang hợp pháp hóa tiền mã hóa tại Mỹ và châu Âu. Các ngân hàng lớn đang dần tham gia vào thị trường tài sản kỹ thuật số có thể sẽ trở nên thận trọng hơn, và các quy định mới có thể trở nên khắt khe hơn đáng kể.
Rủi ro thứ ba, và có lẽ là quan trọng nhất, chính là tính xác thực của thông tin. Nguồn tin duy nhất hiện tại đến từ một trang tin tức tiền mã hóa là Crypto Briefing, trích dẫn các nguồn giấu tên. Không có xác nhận chính thức nào từ chính phủ Iran, Oman, hay bất kỳ quan chức nào có thẩm quyền. Rất có thể đây chỉ là một tin đồn, một thông tin bịa đặt, hoặc một phần của chiến dịch thao túng thông tin. Nếu sự việc bị bác bỏ, toàn bộ phân tích – bao gồm cả bài viết này – sẽ trở nên vô nghĩa.
Rủi ro kỹ thuật cũng cần được tính đến. Nếu hệ thống thanh toán được thiết kế và vận hành một cách cẩu thả, nó có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, gây ra tổn thất tài sản nghiêm trọng hoặc làm lộ dữ liệu nhạy cảm. Ngoài ra, rủi ro biến động giá dầu và tỷ giá hối đoái do căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz cũng có thể tạo ra hiệu ứng lan truyền đến toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu.
- Phân tích tường thuật và kỳ vọng
Câu chuyện “một quốc gia có chủ quyền sử dụng tiền mã hóa để thu phí tại một điểm nghẽn chiến lược toàn cầu” chắc chắn là một câu chuyện rất hấp dẫn đối với giới truyền thông tiền mã hóa. Nó kết hợp ba yếu tố gây chú ý: địa chính trị, tiền mã hóa, và một khu vực giàu năng lượng. Tuy nhiên, câu chuyện này đang ở giai đoạn sớm nhất có thể – chỉ là một đồn đoán, không có cơ sở pháp lý hay kỹ thuật vững chắc.
So với sự kiện El Salvador công nhận Bitcoin là tiền tệ hợp pháp vào tháng 6 năm 2021, thỏa thuận tiềm năng này thậm chí còn yếu hơn về mặt thông tin. El Salvador đã có một đạo luật được Quốc hội thông qua, có tuyên bố chính thức từ Tổng thống Nayib Bukele, và có các kế hoạch triển khai cụ thể như ví Chivo. Trong khi đó, thỏa thuận Iran-Oman mới chỉ được nhắc đến trong một bài báo ngành, không có một văn bản chính thức nào được công bố.
Thời gian quan tâm của thị trường đối với câu chuyện này dự kiến sẽ ngắn, có thể dưới 3 tháng, trừ khi có thêm các chi tiết cụ thể được tiết lộ. Các nhà giao dịch đã trở nên khá thận trọng với các câu chuyện “quốc gia áp dụng” vì trong quá khứ, hầu hết chúng đều không tạo ra sự thay đổi có ý nghĩa nào về giá trị nội tại của các loại tiền mã hóa. Tuy nhiên, nếu thỏa thuận được xác nhận và tiến vào giai đoạn triển khai, câu chuyện này sẽ chuyển từ “tiềm năng” thành “hiện thực”, và có thể tạo ra một làn sóng quan tâm mới trong dài hạn.
Điều quan trọng là cần nhận ra tính hai mặt của câu chuyện này: nó vừa làm tăng thêm độ phong phú cho “kho tường thuật” về việc áp dụng tiền mã hóa ở cấp độ quốc gia, vừa đưa vào một khía cạnh tiêu cực là mối liên hệ với các quốc gia bị trừng phạt. Hai yếu tố này có thể triệt tiêu lẫn nhau, khiến tác động ròng của sự kiện đối với tâm lý thị trường gần như trung lập.
- Phân tích lan truyền chuỗi cung ứng
Trong chuỗi giá trị toàn cầu, sự kiện này nằm ở vị trí trung tâm giữa ngành năng lượng và ngành công nghiệp tiền mã hóa. Theo sơ đồ lan truyền, thượng nguồn bao gồm thị trường dầu mỏ, các công ty bảo hiểm hàng hải, và các chủ tàu. Trung tâm là hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz, nơi có thể chấp nhận thanh toán bằng tài sản kỹ thuật số. Hạ nguồn là các sàn giao dịch tiền mã hóa, các quỹ đầu tư, và các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán.
Nếu thỏa thuận được thực hiện, các chủ tàu sẽ phải mua token hoặc stablecoin thông qua các sàn giao dịch hoặc các nhà môi giới thanh toán. Điều này tạo ra một dòng tiền mới chảy vào thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, dòng tiền này có thể rất nhỏ so với khối lượng giao dịch toàn cầu. Các công ty bảo hiểm hàng hải sẽ phải đánh giá lại rủi ro pháp lý của các chuyến hàng đến Iran nếu phí được thanh toán bằng tiền mã hóa, và điều này có thể dẫn đến việc tăng phí bảo hiểm.
Đối với ngành khai thác tiền mã hóa, Iran vốn đã công nhận hoạt động khai thác Bitcoin là hợp pháp từ năm 2019, nhưng hoạt động này gặp nhiều trở ngại do các lệnh trừng phạt và thiếu cơ sở hạ tầng thanh toán quốc tế. Nếu một hệ thống thanh toán pháp lý mới được thiết lập, các thợ mỏ Iran có thể được hưởng lợi gián tiếp vì họ có thể dễ dàng chuyển đổi Bitcoin khai thác được thành các loại tài sản khác thông qua hệ thống này. Tuy nhiên, điều này vẫn chỉ là suy đoán và phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố.
Kết luận
Thỏa thuận tiềm năng giữa Iran và Oman về việc thu phí eo biển Hormuz bằng tiền mã hóa, nếu thành hiện thực, sẽ là một thử nghiệm quan trọng bậc nhất cho việc áp dụng tiền mã hóa ở cấp độ quốc gia trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Nó có thể chứng minh rằng tiền mã hóa không chỉ là một kênh đầu tư đầu cơ mà còn là một lớp hạ tầng thanh toán có khả năng hoạt động trong những môi trường khắc nghiệt nhất về mặt pháp lý và chính trị. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, mọi thứ mới chỉ dừng ở mức tin đồn, và rủi ro khiến thỏa thuận thất bại là rất cao. Các nhà đầu tư và nhà quan sát thị trường cần đặc biệt theo dõi các tuyên bố chính thức từ hai chính phủ, lập trường của Mỹ, cũng như sự phát triển của các hệ thống thanh toán kỹ thuật số song phương ở khu vực Vịnh. Bởi nếu không có những thông tin xác thực từ các nguồn chính thức, mọi phân tích – dù chi tiết đến đâu – chỉ là những phỏng đoán trên một nền tảng thông tin không vững chắc. Khi đó, câu hỏi đặt ra không phải là “liệu tiền mã hóa có thể vận hành một điểm nghẽn chiến lược toàn cầu hay không”, mà là “liệu thế giới có sẵn sàng để một quốc gia bị trừng phạt thử nghiệm công nghệ này trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang hay không”.
