Hồi tháng trước, một người bạn của tôi ở Kyiv gửi cho tôi một bức ảnh: một dãy máy đào ASIC bị tịch thu, xếp thành hàng dài trong một nhà kho. Anh ấy nói: "Bọn họ phá hủy máy móc, nhưng không thể phá hủy mạng lưới". Câu nói đó ám ảnh tôi suốt nhiều tuần. Bởi lẽ, nó nắm bắt được một trong những nghịch lý sâu sắc nhất của blockchain trong thời chiến: khi chính phủ Ukraine bắt đầu đàn áp các hoạt động khai thác bất hợp pháp, họ vô tình chứng minh sức mạnh thực sự của Bitcoin.
Ukraine là một trong những quốc gia tiên phong trong việc áp dụng tiền điện tử. Năm 2022, khi chiến tranh nổ ra, quốc gia này đã nhận được hàng triệu đô la quyên góp bằng tiền điện tử từ khắp nơi trên thế giới. Chính phủ đã hợp thức hóa việc nắm giữ và giao dịch tài sản kỹ thuật số. Nhưng giờ đây, vào năm 2024, một thực tế khó chịu đã xuất hiện: các hoạt động khai thác bất hợp pháp đang đánh cắp điện năng quốc gia, gây tổn thất cho lưới điện vốn đã bị chiến tranh tàn phá. An ninh năng lượng trở thành vấn đề sống còn, và các máy đào trở thành mục tiêu.
Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người bỏ lỡ. Khi Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đột kích vào các trang trại khai thác bí mật ở vùng Zhytomyr và Kiev, họ không tấn công Bitcoin. Họ đang bảo vệ lưới điện quốc gia. Sự khác biệt này là nền tảng cho toàn bộ câu chuyện: chính phủ có thể tấn công cơ sở hạ tầng khai thác, nhưng sức mạnh của mạng lưới phi tập trung nằm ở khả năng phục hồi vốn có của nó. Tôi đã thấy điều này nhiều lần trong sự nghiệp của mình: từ khi Trung Quốc cấm khai thác vào năm 2021 cho đến khi Kazakhstan vô hiệu hóa các mỏ bất hợp pháp. Mỗi lần như vậy, hashrate toàn cầu lại phân tán và tái cân bằng. Ukraine cũng không phải ngoại lệ.
Tôi nhớ lại những ngày tháng tôi xây dựng cộng đồng CyberDaughters. Chúng tôi từng tổ chức một cuộc gặp gỡ với một nhóm khai thác người Ukraine vào cuối năm 2022. Họ cho tôi xem các máy đào của họ chạy bằng máy phát điện diesel, trong bóng tối của các cuộc không kích. Họ không chỉ đào Bitcoin vì lợi nhuận. Họ coi đó như một cách để lưu trữ giá trị bên ngoài hệ thống ngân hàng, thứ có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Đối với họ, mỗi khối được xác thực là một hành động phản kháng. Bây giờ, khi chính phủ của chính họ tịch thu máy móc của họ, câu chuyện trở nên trớ trêu hơn. Nhưng điều đó không làm thay đổi bản chất của giao thức.
Chiến dịch của SBU nhắm vào các mỏ khai thác có quy mô công nghiệp đang đánh cắp điện để đào tiền điện tử, không phải những người khai thác nhỏ lẻ. Đây là một sự khác biệt quan trọng. Các mỏ bất hợp pháp thường tiêu thụ hàng megawatt điện, gây quá tải cho lưới điện vốn đã yếu ớt. Khi một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh, việc ưu tiên nguồn cung cấp điện cho bệnh viện và các tòa nhà dân cư là điều không thể tránh khỏi. Nhưng chính phủ vẫn thông minh khi không tấn trực tiếp vào các sàn giao dịch hay cơ sở hạ tầng DeFi. Họ hiểu rằng việc đó sẽ gây ra thiệt hại kinh tế lớn hơn nhiều. Thay vào đó, họ nhắm vào mắt xích yếu nhất: năng lượng vật chất.
Tuy nhiên, điều này tiết lộ một sự thật mà những người theo chủ nghĩa lý tưởng phi tập trung thường bỏ qua. Mạng lưới của chúng ta chỉ phi tập trung trong kỹ thuật số, nhưng chúng vẫn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng vật chất có tính tập trung cao. Điện, internet, địa điểm vật lý – tất cả đều nằm dưới sự kiểm soát của các quốc gia có chủ quyền. Nếu một chính phủ quyết tâm đàn áp, họ có thể khiến việc khai thác trở nên cực kỳ khó khăn. Nhưng họ không thể làm cho giao thức ngừng hoạt động. Đó là một sự đánh đổi: họ có thể làm gián đoạn các hoạt động khai thác, nhưng họ không thể giả mạo một giao dịch hay kiểm duyệt một khối.
Khi tôi tham gia vào các cuộc thảo luận với các nhà hoạch định chính sách tại hội nghị Consensus năm ngoái, tôi đã nhiều lần nhấn mạnh điểm này. Sự can thiệp của chính phủ là một thực tế. Nhưng thay vì sợ hãi, chúng ta nên coi đó là một bài kiểm tra. Mỗi lần một quốc gia đàn áp việc khai thác, mạng lưới Bitcoin lại chứng minh khả năng phục hồi của nó. Các thợ đào di chuyển, hashrate tái phân phối, và mạng lưới tiếp tục hoạt động. Đây không phải là một lỗ hổng, mà là một tính năng cốt lõi. Trong một thế giới mà các chính phủ có thể đóng băng tài khoản ngân hàng hoặc tịch thu tài sản, Bitcoin vẫn tồn tại như một thực thể không có ranh giới.
Hãy xem xét điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia mạnh hơn, như Mỹ hay EU, làm điều tương tự. Liệu Bitcoin có sụp đổ không? Tôi không nghĩ vậy. Các thợ đào sẽ tìm đến các khu vực pháp lý thân thiện hơn, như Bắc Mỹ, Bắc Âu, hay các quốc gia có năng lượng dư thừa. Hashrate có thể giảm tạm thời, nhưng mạng lưới sẽ tự cân bằng. Sự thật là, khả năng phục hồi của Bitcoin không đến từ bất kỳ một quốc gia hay thực thể nào, mà đến từ tính chất toàn cầu và không biên giới của nó. Đây là bài học mà Ukraine, trong nỗ lực bảo vệ lưới điện của mình, đã vô tình củng cố.
Tôi nhận ra rằng nhiều người trong cộng đồng crypto có xu hướng phản ứng thái quá trước bất kỳ hành động đàn áp nào của chính phủ. Họ coi đó là một cuộc tấn công vào sự tồn tại của chúng ta. Nhưng tôi, với kinh nghiệm từ ICO 2017 thất bại và sự sụp đổ của thị trường năm 2022, đã học được rằng sự bi quan chỉ dẫn đến sự tê liệt. Ukraine không phải là kẻ thù của crypto. Ukraine là một quốc gia đang chiến đấu để tồn tại. Họ không muốn tiêu diệt Bitcoin, họ chỉ muốn đảm bảo rằng năng lượng của họ được sử dụng cho các mục đích chiến lược. Và mạng lưới của chúng ta, một cách kỳ diệu, có thể chịu đựng được điều đó.
Trong bối cảnh thị trường giảm hiện tại, khi mọi người đang hoảng sợ về sự an toàn của tài sản của họ, tôi muốn nhắc nhở bạn về điều này: đằng sau các biểu đồ giá và các cuộc đàn áp theo quy định, có một mạng lưới đã được thử thách bởi thời gian và xung đột. Bitcoin đã sống sót sau các cuộc đàn áp của Trung Quốc, các lệnh trừng phạt của Iran, và bây giờ là các cuộc đột kích của Ukraine. Mỗi lần như vậy, nó lại trở nên mạnh mẽ hơn. Mạng lưới không quan tâm bạn là ai, bạn đến từ đâu, hay chính phủ của bạn là gì. Nó chỉ quan tâm đến mã và mật mã.
Vậy, lần tới khi bạn thấy tin tức về một cuộc đột kích khai thác, đừng hoảng sợ. Hãy nhìn vào hashrate. Nó sẽ nói cho bạn biết sự thật. Và hãy nhớ rằng, sức mạnh thực sự của phi tập trung không nằm ở việc không có sự can thiệp, mà nằm ở khả năng tồn tại bất chấp sự can thiệp. Đó là một bài học mà chúng ta, với tư cách là một cộng đồng, cần phải ghi nhớ.
